Hizkuntza gutituen irakaskuntzaren aldeko sustengua

Seaska, Oc-Bi, CBi, Ikas-Bi, Ikas, Euskal Haziak, Euskara Geroan, CRE Aquitania, Calandreta, Biga Bai, Azterketak Euskaraz

Hizkuntza gutituetako eragileek azterketak euskaraz eta okzitanieraz egiteko eskubidea aldarrikatu dute Paueko ikuskaritza aitzinean urtarrilaren 24ean, bai eta ere Bordeleko errektorea dela irakaskuntzako oztopoen erantzulea salatu. Frantziako Hezkuntza ministroari dei egin diote azterketak hizkuntza gutituetan pasatzeko eskubidea berma dezan.

Lehen Ministro jauna,
Hezkuntza Nazionaleko ministro kargua utzi berri duzu, baina eskolaren ardura Matignorena zurekin eraman duzula adierazi duzu. Hizkuntz gutiagotuen gaia ere zurekin eramango duzula espero dugu.
Zu aitzin, Jean Castex jaunak, Eskualde Hizkuntzen eta Kulturen Kontseilu Nazionala berriro aktibatzean bere hegalpean hartu zuen gaiaz, gobernuaren hizkuntza politika behar den moduan gauzatu dadin zeharlerro gisa eta ministerioarteko gaia izan dadin. Hizkuntza politikaren bermatzaile izatea espero dugu, zure aurrekoa izan zen bezala.

Paue, 2024ko urtarrilaren 24a.

Oudéa-Castéra anderea,
Hezkuntza Nazionaleko, Gazteria, Kirolak,
Joko Olinpiko eta Paralinpikoetako ministroa

Gaia : Hizkuntza gutituen irakaskuntzaren aldeko sustengua

Ministro anderea,

Hezkuntza Ministeritza gidatzeko ardura handia onartu berri duzu. Zorionak ardura berriagatik. Gobernuaren hizkuntza politikaren eragile nagusietako bat gidatzea onartu duzu, gure hizkuntzen transmisioaz arduratzen dena. Erantzukizun garrantzitsu bat da, lidergo politiko sendoa eskatzen duena. Azken urteotan, hizkuntzen eta lurralde hizkuntzen irakaskuntzak tratu txarra jaso du. Aldi berean Errepublikako presidenteak hainbat alditan, hitzezko susntegua adierazi badu ere, maiz adierazitako nahi horren aurkako erabaki administratiboen biktima izan dira gure hizkuntzak.

2021ean Eskualde Hizkuntzen Ondarea Zaintzeko eta hauen Sustapenerako Legea bozkatu zenetik, pentsa zitekeen hezkuntza kodean jasotako artikuluek aurrerapena ahalbidetuko zuketela… Zoritxarrez, azterketen auzia diskurtso bikoitz honen adierazle enblematikoa bihurtu da, alde batetik sustengu politikoa adieraziz bat oztopo administratiboak jasotzen dituena.

Hona hemen laburpen bat egoera labur ulertzen laguntzeko.

Errektoretzak eta eskoletako zuzendariek DGESCOren gutun bat jaso zuten 2023ko azaroaren amaieran, zera adierazten zuena: «Azterketetan ikasle guztiekiko ekitatea errespetatzeko eta azterkak segurtatzekoa asmoz, azterketako hizkuntza edozein izanik ere , galderak eta galderekin batera diren dokumentuak ez dira eskualdeko hizkuntzara itzuliko eta frantsesez izanen dira.”

Ikastetxeko arduradunek ohartarazita, Hezkuntza Nazionalaren zirkular guztien kontrako erabaki horren zentzugabekeriaz harrituta, gure atsekabea adierazi genion Bisagni-Faure andreari, Bordeleko Akademiako errektore eta Hizkuntzen Kontseilu Nazionaleko Eskualde Hizkuntzen kolegioko presidenteari, Eskualde Hizkuntzen Kontseilu Akademikoan abenduaren 4an Bordalen.

Erabaki inkoherente batetik harago, orain arte inolako arazorik sortu ez duten azterketa metodoa aldatzeak, 20 urteko gibelapena dakar.

Alta, jakin berri dugu Gabriel Attal ministroaren bulegoa ez zegoela xede berri horren jatorrian: Bisagni-Faure errektorearen eskariz bidali zuen DGESCOko zuzendariak “esparru arautzailea” zehazten zuen gutuna azaroaren 2an, gure hizkuntzen erabilera Brebetaren baitan mugatzen duena. Eta errektoreak, abenduaren 15ean helarazi zigun zirkularra ikastetxeetara.

Ez da Bisagni Faure andereak gure hizkuntzekiko kontrakotasuna erakusten duen lehen aldia.

● Bordeleko Errektoretzara heldu bezain laster, zientziak euskaraz ikasi ondoren Brebetako azterketa euskaraz egiten zuten ordura arte, baina Errektore andereak, bere aurrekoak ez bezala, irakasle elebidunek zuzentzea eragotzi zuen.

● Seaskak, Iparraldeko Ikastolen federazioak, garai hartan Ministerioari galdegin zionean, Parisetik jakinarazi zuten Errektoreak aukera aukera zuela zientzian kopiak zuzentzeko baimena emateko.

● Jakina, debekatzeko aukera ere bazuen, MENen atzean ezkutatuta, horrela kopia horiek zuzentzea eragotzi zuelako, ikasleen lana zigortuz.

● 2023ko saiorako, Pap Ndaye jaunak Hezkuntza ministroak Zientzia proba eskualdeko hizkuntza batean baimendu zuen baina euskarazko murgiltze-irakaskuntzarendako soilik.

● Behin probak gaindituta, 2023ko ekainean, errektoreak argitu zuen “tolerantea” izango zela eskola publiko eta pribatu elebidunetako ikasleek zientzia-lanak eskualdeko hizkuntzan idatzi izan balituzte.

● 2023ko abenduaren 4an 2024ko saiorako sail elebidun publiko eta pribatuetatik etorriko ziren eskaerak aztertuko zituela iragarri zuen. Baina bere abenduaren 15eko zirkularrak berriz gogorarazten du sail publiko eta pribatu elebidunetako ikasleek bertako hizkuntzan idazteko debekua Zientzia probetan.

● 2021etik aurrera, batxilergo berria ezarri zenetik, Bisagni-Faure andereak bere aurreko Olivier Dugrip errektorearen sinadura ukatu zuen, hark baimendu baitzuen Euskararen Erakunde Publikoarekin eta Seaskarekin adostuta, Baoko ikasleei Ahozko Proba Nagusia hein batean euskaraz egiteko baimena. Testuaren interpretazio ezberdina aitzakia gisa emanez, eta gure ustez ez bidezkoa, Ahozko handia euskaraz egitea eragotzi zuen.

● 2022an iraungi den hiru urteko hitzarmen berriaren sinadura blokeatzeko azterketei buruzko artikulua bertan ez agertzea ezarri du baldintza gisa.

Azterketen hizkuntza estrategikoa da ikasleentzat, baina baita hizkuntza politika egin nahi dugun moduagatik ere. Azken hamarkadetan, Historia-Geografia (eta batzuetan matematika) Batxilergoko azterketak tokiko hizkuntza batean egiteko aukerak ahalbidetu du Hizkuntzakoak ez diren irakasgaietan (DNL) horien irakaskuntza baxoan tokiko hizkuntzetan garatzea, publikoa zein pribatuan. Batxilergoan tokiko hizkuntzak erabiltzeko azken debekuak, aldiz, DNL horien irakaskuntza oztopatu du. Kolegioetan, elebiduneko ikasleek Brebetako zientzia-probak beren hizkuntzan egiteko debekuak oso zaila egiten du erlazionatutako

DNL mantentzea, hots, Fisika-Kimika, Bizitza eta Zientzia Zientziak irakasgaiak. Lurra eta Teknologia. Ikasleak irakaskuntza hizkuntza batean jaso izana eta azterketa beste batean egin behar izatea zigortzat dauka. DNL iraskagaiak gure hizkuntzetan irakasten jarraitzeko aukerari buruzko kezka indartuz doa. Urteetan urratsez urrats martxan jarritako sistemaren prekarietateaz gain, zure aurreko ministroa eta gaur egungo lehen ministroaren iragarpenak Ezagutzaren Shockean, planteatzen duena matematikako ikasgaiak maila ezberdineko taldekatzeen ondorioz. Neurri hau, ikasleentzat interesgarria izan litekeena, kezkagarria da gure hizkuntzan matematikaren irakaskuntzarako: nola antolatu daiteke hori, kontuan izanik kolegio elebidunetan irakasle bakarrak duela matematika gure hizkuntzan irakasten?

Itxaropentsu jotzen dugu zuregana, Oudéa-Castéra anderea, Hezkuntza, Gazteria, Kirol, Joko Olinpiko eta Paralinpikoetako ministroa. Eskualdeko hizkuntzen irakaskuntzaren garapena bultzatzen duten elkarte guztien izenean, eskatzen dizugu dena egin dezazun eskualdeko hizkuntzetako azterketak egonkortzeko eta mantentzeko:

● Brebetako probetako irakasgaiak eta dokumentuak eskualdeko hizkuntza batera itzultzea galdegiten dizugu, hizkuntzaz kanpoko diziplina deritzonetan (DNL) irakasten diren hizkuntza guztietarako.

● Sail elebidun publiko eta pribatuko ikasleei aukera eman, Seaskako ikasleek bezala, zientzia-proba nahi duten hizkuntzan osatzeko.

● Lehenean egitekoa den matematikako batxilergoko azterketa berria eskualdeko hizkuntza batean egiteko aukera esperimentalki baimentzea.

● Eskualdeko hizkuntzan Ahozko Proba Handia egin nahi duten Baxoko ikasleei aukera baimentzea.

● DNL matematikaren iraunkortasuna bermatzea kolegioetan, maila taldeka irakatsi arren.

Frantziako emaitzak PISA 2022 rankingean nabarmen jaitsi diren arren, aldi berean, Frantziako ebaluazioen emaitzek erakusten dutenez, elebidun hezkuntza edo murgiltze egiten duten ikasleek emaitza hobeak dituzte orokorrean matematikan, baina frantsesean ere. Horregatik koherentzia handiagoa espero dugu zureganik eta zure ministerioaren laguntza.

Besterik gabe, har itzazu ministro anderea gure agurrik adeitsuenak.

Soutenez Enbata !

Indépendant, sans pub, en accès libre, financé par ses lecteurs
Faites un don à Enbata.info ou abonnez-vous au mensuel papier

Enbata.info est un webdomadaire d’actualité abertzale et progressiste, qui accompagne et complète la revue papier et mensuelle Enbata, plus axée sur la réflexion, le débat, l’approfondissement de certains sujets.
Les temps sont difficiles, et nous savons que tout le monde n’a pas la possibilité de payer pour de l’information. Mais nous sommes financés par les dons de nos lectrices et lecteurs, et les abonnements au mensuel papier : nous dépendons de la générosité de celles et ceux qui peuvent se le permettre.
« Les choses sans prix ont souvent une grande valeur » Mixel Berhocoirigoin
Cette aide est vitale. Grâce à votre soutien, nous continuerons à proposer les articles d'Enbata.Info en libre accès et gratuits, afin que des milliers de personnes puissent continuer à les lire chaque semaine, pour faire ainsi avancer la cause abertzale et l’ancrer dans une perspective résolument progressiste, ouverte et solidaire des autres peuples et territoires.
Chaque don a de l’importance, même si vous ne pouvez donner que quelques euros. Quel que soit son montant, votre soutien est essentiel pour nous permettre de continuer notre mission.
Faites un don ou abonnez vous à Enbata : www.enbata.info/articles/soutenez-enbata

  • Par chèque à l’ordre d’Enbata, adressé à Enbata, 3 rue des Cordeliers, 64 100 Bayonne
  • Par virement en eusko sur le compte Enbata 944930672 depuis votre compte eusko (euskalmoneta.org)
  • Par carte bancaire via système sécurisé de paiement en ligne : paypal.me/EnbataInfo
  • Par la mise en place d’un prélèvement automatique en euro/eusko : contactez-nous sur [email protected]

Pour tout soutien de 40€/eusko ou plus, vous pourrez recevoir ou offrir un abonnement annuel d'Enbata à l'adresse postale indiquée. Milesker.

Si vous êtes imposable, votre don bénéficiera d’une déduction fiscale (un don de 50 euros / eusko ne vous en coûtera que 17).

Enbata sustengatu !

Independentea, publizitaterik gabekoa, sarbide irekia, bere irakurleek diruztatua
Enbata.Info-ri emaitza bat egin edo harpidetu zaitezte hilabetekariari

Enbata.info aktualitate abertzale eta progresista aipatzen duen web astekaria da, hilabatero argitaratzen den paperezko Enbata-ren bertsioa segitzen eta osatzen duena, azken hau hausnarketara, eztabaidara eta zenbait gairen azterketa sakonera bideratuagoa delarik.
Garai gogorrak dira, eta badakigu denek ez dutela informazioa ordaintzeko ahalik. Baina irakurleen emaitzek eta paperezko hilabetekariaren harpidetzek finantzatzen gaituzte: ordaindu dezaketenen eskuzabaltasunaren menpe gaude.
«Preziorik gabeko gauzek, usu, balio handia dute» Mixel Berhocoirigoin
Laguntza hau ezinbestekoa zaigu. Zuen sustenguari esker, Enbata.Info artikuluak sarbide librean eta urririk eskaintzen segituko dugu, milaka lagunek astero irakurtzen segi dezaten, hola erronka abertzalea aitzinarazteko eta ikuspegi argiki aurrerakoi, ireki eta beste herri eta lurraldeekiko solidario batean ainguratuz.
Emaitza oro garrantzitsua da, nahiz eta euro/eusko guti batzuk eman. Zenbatekoa edozein heinekoa izanik ere, zure laguntza ezinbestekoa zaigu gure eginkizuna segitzeko.
Enbatari emaitza bat egin edo harpidetu: https://eu.enbata.info/artikuluak/soutenez-enbata

  • Enbataren izenean den txekea “Enbata, Cordeliers-en karrika 3., 64 100 Baiona“ helbidera igorriz.
  • Eusko transferentzia eginez Enbataren 944930672 kontuan zure eusko kontutik (euskalmoneta.org-en)
  • Banku-txartelaren bidez, lineako ordainketa sistema seguruaren bidez: paypal.me/EnbataInfo
  • Euro/euskotan kenketa automatikoa plantan emanez: gurekin harremanetan sartuz [email protected] helbidean

40€/eusko edo gehiagoko edozein sustengurentzat, Enbataren urteko harpidetza lortzen edo eskaintzen ahalko duzu zehaztuko duzun posta helbidean. Milesker.
Zergapean bazira, zure emaitzak zerga beherapena ekarriko dizu (50 euro / eusko-ko emaitzak, 17 baizik ez zaizu gostako).